با کلیک روی 1+ این صفحه را در گوگل به اشتراک بگذارید
 

سایت معلم خلاق | آموزش خلاقیت و نوآوری

 کد تخفیف در کانال

تعریف خلاقیت به زبان ساده

   

شاید تاکنون ده‌ها و صدها بار کلمه خلاقیت را شنیده باشید، بدون اینکه در مورد چیستی آن فکر کرده باشید. در این مقاله می‌خواهیم خلاقیت را به زبان بسیار ساده تعریف کنیم و ببینیم خلاقیت چیست و چه چیزهایی را شامل می‌شود.

خلاقیت نیز مانند سایر اصطلاحات و مفاهیم علوم انسانی، یک تعریف مشخص، دقیق و منحصر به فرد ندارد. هر یک از صاحب نظران جنبه خاصی از خلاقیت را مد نظر گرفته و براساس آن تعریف خود را ارائه نموده اند.

به طوری که اگر این تعاریف را لیست کنیم، به ده‌ها مورد می‌رسد. مسلما برای درک کامل مفهوم خلاقیت باید تمام این تعاریف را مرور کرد. ولی همان طور که گفتم، در این مقاله ما نمی‌خواهیم مسئله را خیلی پیچیده کنیم و بیشتر می‌خواهیم به زبان ساده کلیاتی از مفهوم خلاقیت را یاد بگیریم، تا شاید بتوانیم از آن بیش از پیش در امور روزمره زندگی استفاده کنیم. در مقالات بعدی سعی خواهیم کرد از زوایای دیگری به خلاقیت بپردازیم تا بیشتر با این توانایی بشر آشنا شویم. 

 

خلاقیت یعنی توانایی تولید ایده‌ها و راه‌حلهای متعدد، جدید و مناسب برای حل مسائل و مشکلات


این تعریف ضمن ساده بودن، ویژگیهای مهم خلاقیت را نیز بازگو می‌کند. این تعریف از چند قسمت تشکیل شده است:
1- یک مسئله یا مشکلی پیش آمده که می‌خواهیم آن را حل کنیم. 
2- برای حل کردن آن اقدام به تولید تعداد زیادی ایده می‌کنیم.
3- سعی می‌کنیم ایده‌های تولید شده جدید باشند (قبلا برای چنین مشکلی، این ایده‌ها ارائه نشده باشند).
4- ایده‌های تولیدی برای حل مسئله مورد نظر مناسب باشند و بتوان با انتخاب یک یا چند مورد از بهترین ایده‌ها، نسبت به حل مسئله اقدام نمود.


فارغ از مبحث خلاقیت و تعریف فوق، به طور کلی، هر فرد وقتی در زندگی با مشکل و مسئلی روبرو می‌شود، سعی می‌کند راه‌حل مناسبی برای آن پیدا کند. این راه‌حل معمولا یک روش منطقی و معمول است که تقریبا همه مردم از آن برای مسئله مشابه استفاده می‌کنند. ولی وقتی پای خلاقیت به میان می آید، موضوع کمی فرق می کند. در واقع همان گونه که در تعریف بالا ذکر شد، افراد خلاق به یک راه‌حل بسنده نمی‌کنند، حتی اگر آن راه‌حل کاملا منطقی و مناسب مسئله مورد نظر باشد. در واقع افراد خلاق دارای توانایی هستند که می‌توانند مسئله را از جنبه‌های مختلف بررسی کنند و در مدت کوتاهی ایده‌ها و راه‌حلهای متعددی پیشنهاد نمایند که بسیاری از آنها تازگی دارند و قبلا برای حل این مسئله به کار نرفته‌اند. 
ممکن است بعضی از این ایده‌ها غیرمنطقی و یا غیرعملی به نظر برسند، ولی فرد خلاق با نگرش خلاقانه خود به موضوع، با تغییر و ترکیب این ایده‌های به ظاهر غیرمنطقی، راه‌حل یا راه‌حل‌هایی را ارئه می‌دهد که بسیار بهتر و موثرتر از روش معمول، مشکل را حل می‌کند.


چند نکته مهم در مورد خلاقیت
بسیاری از مردم برداشت‌های و تصورات نادرستی از خلاقیت دارند. این برداشتها باعث شده که آنها خلاقیت را موضوعی پیچیده و دست‌نیافتی تصور کنند. در زیر سه خصوصیت از خلاقیت ارائه شده که در صورت توجه به آنها می‌توان بیشتر با مقوله خلاقیت آشنا و مانوس شد:
1- خلاقیت مختص افراد خاص نیست و همه مردم دارای این توانایی هستند. گرچه سطح آن در افراد مختلف متفاوت است. در واقع خلاقیت چیز عجیب و غریبی نیست، بلکه یکی از خصوصیات و توانایی‌های بشر است و ما حتی برخی اوقات بدون آن که شناختی از خلاقیت داشته باشیم، در حل مسائل‌مان از آن استفاده می‌کنیم.
2- خلاقیت یک مهارت اکتسابی و قابل یادگیری است. افراد با هر سطحی از خلاقیت، قادر به فراگیری و ارتقاء سطح خلاقیت خود هستند.
3- خلاقیت منحصر به امور و فعالیتهای خاص نیست. بعضی از مردم خلاقیت را منحصر به فعالیتهای هنری می‌دانند. برخی نیز آن را مختص فعالیتهای سطح بالا و اختراع و اکتشاف می‌دانند. در صورتی که کاربرد خلاقیت بسیار گسترده بوده و شما می‌توانید از آن در کارها و مسائل کوچک زندگی روزمره تا مسائل بسیار پیچیده علمی و در سطح جهانی استفاده نمایید.


برای روشن‌تر شدن موضوع در زیر دو مثال آورده شده، یکی اتفاق ظاهرا ساده ای در یک روستا و دومی یک موضوع ظاهرا مهم در سطح جهانی: 

 

الاغ و چاه
در روستایی از بد حادثه الاغی به درون چاهی متروک سقوط می‌کند. عمق چاه زیاد بود و دسترسی به الاغ سخت. اهالی دور هم جمع شدند تا چاره‌ای بیندیشند. هر یک راه حلی دادند.

 

یکی گفت: چند نفر برویم داخل چاه و الاغ را بلند کنیم و به بیرون از چاه هدایتش کنیم.
دیگری گفت: می‌توانیم دور کمر الاغ طنابی ببندیم و آن را بالا بکشیم.
سومی گفت: اطراف چاه را بکنیم و یک سطح شیب‌دار درست کنیم تا الاغ از طریق آن بیرون بیاید (یک نظر نسبتا متفاوت و خلاقانه!).
ولی چاه بسیار عمیق بود و الاغ بسیار سنگین و بنابراین هیچ کدام از ایده‌ها عملی نبود. روستائیان وقتی دیدند به هیچ طریقی نمی‌توانند الاغ را از چاه بیرون بیاورند، علیرغم میل‌شان، تصمیم گرفتند الاغ را زنده به گور کنند تا زودتر بمیرد و بیشتر از این زجر نکشد. هر یک بیلی آوردند و با ناراحتی شروع کردند به پر کردن چاه. اما وقتی خاکها روی الاغ می‌ریخت، او خاکهای روی بدنش را می تکاند و زیر پایش می‌ریخت و وقتی خاک زیر پایش بالا می‌آمد سعی می کرد روی خاک‌ها بایستد. روستائیان هر چه بیشتر خاک ریختند، الاغ بالاتر آمد و بالاخره در برابر چشمان حیرت زده روستائیان الاغ بدون مشکل خاصی از چاه بیرون آمد!


ناسا و مشکل خودکار 
گفته می‌شود وقتی ناسا برنامه فرستادن فضانوردان به فضا را آغاز کرد، با مشکل کوچکی روبرو شد. آنها دریافتند که خودکارهای موجود، در فضای کار نمی کنند. به دلیل عدم وجود جاذبه در فضا جوهر خودکار به سمت پایین جریان نمی یابد و روی سطح کاغذ نمی ریزد.
ناسا برای حل این مشکل با شرکت مشاورین اندرسون قرارداد بست. تحقیقات بیش از یک دهه طول کشید، 12 میلیون دلار صرف شد و در نهایت آنها خودکاری طراحی کردند که در محیط بدون جاذبه می نوشت، زیر آب کار می کرد، روی هر سطحی حتی کریستال نیز می نوشت و از دمای زیر صفر تا 300 درجه سانتیگراد بالای صفر کار می کرد. 
روس‌ها نیز در هنگان اعزام فضانوردان به فضا با چنین مشکلی روبرو شدند ولی آنها راه حل ساده تری داشتند: 

آنها از مداد استفاده کردند! (به همین سادگی)

 

در واقع در دو کشور آمریکا و شوروی سابق از دو دیدگاه و روش مختلف برای حل این مساله استفاده کردند: 
در آمریکا تمرکز روی راه‌حل (نوشتن در فضا با خودکار) بود. می‌خواستند خودکاری اختراع کنند که در شرایط بدون جاذبه بنویسد. ولی در شوروی تمرکز اصلی روی مشکل (نوشتن در فضا) بود و مهم نبود که این وسیله از جنس خودکار باشد، مداد باشد و یا حتی زغال باشد. مهم رفع مشکل و رسیدن به هدف، یعنی نوشتن در فضا بود.

 

در دو مثال فوق دیدیم که خلاقیت ساده تر از آن است که فکر می کنیم. فقط باید باور داشته باشیم که همه ما این توانایی خدادادی را داریم و با کمی تفکر و تغییر نگرش در برخورد با مسائل می توانیم به راحتی ایده های بکر و راه حل های منحصر به فردی برای مسائل و مشکلات پیدا کینم.

 

 شما در مورد خلاقیت چگونه فکر می کنید؟ آیا بهتر نیست در مواجهه با مسائل خرد و کلان زندگی، کمی متفاوت تر فکر کنیم و به راه حل های معمول و کلیشه ای اکتفا نکنیم؟  

 

رسول امید

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

دیدگاه‌ها  

 
0 #11 mahdi 1395-11-16 14:46
دست خوش
 
 
+1 #10 سروش 1395-02-30 20:46
سلام ... عالی بود
من فقط یک سوال داشتم ... یکی از دوستان من خیلی ایده های جالبی در بعضی موارد میدهد ولی اکثر ایده هاش رو از توی فیلم های تکراری درست میکنه ( درواقع اصلا درست هم نمیکنه فقط همون ایده رو دوباره استفاده میکنه ) ... همونجور که میدونیم استفاده از ایده تکراری خلاقیت نیست ... ولی سوال اینجاست : آیا اگر بدانیم کجا از آن ایده استفاده کنیم ، خلاقیت است ؟؟ نظر خود من " نه " هست ... ولی نظر شما چیست ؟
 
 
+1 #9 yaghob 1394-02-20 15:10
دو مثال که در بالا زده شد عملا از نظر بنده تایید نمی شوند
اگر عمق چاه خیلی عمیق می بود دست پای الاغ می شکست و نمی توانست خاک ها رو کنار بزند
دلیل دوم:مردم روستا برای دفاع از خود در مقابل جانداران و درگیری های قبیله ای همیشه تفنگ داشتند و در مشکلات مشابه برای جلوگیر از زجر کشیدن حیوانات با تفنگ آنها را می کشتند
----------
در رابطه با مشکل نوشتن در فضا هم قطعا راه حل برای موارد دیگری هم در فضا به خاطر نبود جاذبه نیاز بود و طور حتم تا قبل از ساخت آن خودکار از مداد استفاده می کردند
مدادی که ساخته خودشان است!
 
 
+5 #8 حامد آزاد 1393-07-09 12:10
سلام.میخواستم بدونم که آیا مترو معیاری برای اندازه گیری خلاقیت وجود داره؟اگه جوابتون مثبته،کسی که ویولن رو ساخته خلاقتره یا کسی که یه قطعه ی خیلی خاص رو تونسته برای ویولن بنویسه؟
 
 
+6 #7 atefeh mo 1393-07-07 10:56
سلام خسته نباشید عالی بود
 
 
+3 #6 نارسیس 1393-03-23 13:46
من سوال دارم درباره مقاله/؟

آیا من میتونم از کپی این مطالب در چاپ نشریه ای استفاده کنم ایا به عنوان مقاله حساب میشه؟؟خواهشا جواب رو برام میل کنید
____________________________
مدیر سایت:
سلام
سوال شما می تونه دو جنبه داره.
1- آیا نشریه مورد نظر شما این مطلب رو به عنوان یک مقاله می پذیره یا نه؟
2- آیا می تونید از این مطلب کپی برداری کنید و در یک نشریه به چاپ برسونید یا نه؟

در مورد سوال اول قاعدتا باید از مسئولین نشریه ای که مدنظر دارید بپرسید. نشریات متفاوتی در کشور وجود دارند که هر کدوم سطح علمی و سیاستگذاری خودشون رو دارند. از جمله بعضی از نشریات علمی-پژوهشی هستند و فقط مقالات حاصل از نتایج تحقیقات رو چاپ می کنند. برخی هم ترویجی هستند و مطالب تحلیلی رو هم چاپ می کنند.

در خصوص سوال دوم هم باید عرض کنم که قاعدتا شما در صورتی می تونید مطلبی رو در یک نشریه به اسم خودتون چاپ کنید که خودتون نوشته باشید. وقتی مطلب کس دیگری رو به اسم خودتون چاپ کنید در واقع حق مولف رو رعایت نکردید. برای اینکه حق نویسنده مطلب ضایع نشه می شه از تمام یا قسمتی از مطلب در هر جایی استفاده کرد به شرط آنکه اسم نویسنده و یا اگر مطلب رو از سایتی برمی دارید اسم و لینک سایت رو ضمیمه مطلب بکنید.
موفق باشید
 
 
+8 #5 هلیا 1392-12-14 18:17
خیییییییییییییی یییلی جالب بود
 
 
-4 #4 الهام 1392-07-25 22:00
باسلام من دررابطه باداستان خودکارو مدادکدام راه خلاقانه بودراه روس یاآمریکا؟
__________________________________________
سلام. به نظر شما با توجه به هزینه و زمان حصول نتیجه کدام روش بهتر بود؟
در روشهای خلاقانه سعی می شود راه حل سهل، کم هزینه، بدون درد سر و سریع انجام شود. بنابراین مسلما روش روسها خلاقانه بود. در واقع اگر این روش به فکر آمریکاییها هم می رسید، دنبال ساخت خودکار با هزینه هنگفت و با صرف زمان بسیار زیاد نمی رفتند.
 
 
0 #3 مرضیه8 1392-06-24 21:41
با سلام وتشکر بابت مطالب زیباتون. میخواستم بدونم اجازه هست جایی از مطالبتون استفاده بشه و اگر امکانش هست لطف کنید بگید به عنوان منابع چیرو باید ذکر کنم؟
_____________________________
مدیر سایت: سلام. سپاس از لطف شما. بله می تونید با ذکر منبع «سایت معلم خلاق www.moalemekhalagh.com» از مطالب سایت استفاده کنید.
 
 
+1 #2 مشهد 1392-05-30 12:47
واسه تحقیق من هم بسیار عالی بودش
 
 
+3 #1 سید علی آقانیری 1391-12-12 18:34
سلام.باتشکر از شما فردا تحقیق داشتم سایت تون خیلی بهم کمک کرد!!!!!!

________________________________________________

مدیر سایت: موفق باشید.
 

دانلود محصولات رایگان

دوره آفلاین خلاقیت

دوره آنلاین خلاقیت

عضویت در کانال تلگرام سایت

telegram

44 سخنرانی ناب در زمینه خلاقیت!

DVD سخنرانیهای تد

37 سخنرانی در زمینه موفقیت و شادکامی

DVDسخنرانیهای تد -2

ورود کاربران

کاربران آنلاین

ما 60 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم

اینستاگرام

لینک سایت در:

google+

Facebook   

LinkedIn

لوگوی سایت

سایت معلم خلاق
 

 

ShareThis

رنک آلکسا