تکنیک شش کلاه تفکر

شش کلاه تفکر

ادوارد دوبونو، پدر تفکر خلاق

تکنیک شش کلاه تفکر (six thinking hats technique) یکی از مهم‌ترین تکنیک‌های خلاقیت است. ابداع کننده این تکنیک، ادوارد دوبونو (پدر تفکر خلاق) است. 

 

آقای دوبونو که به عنوان مُبدع نظریه «تفکر جانبی» هم شناخته می‌شود، کتابی با عنوان «شش کلاه تفکر» نیز نوشته که به زبان فارسی هم ترجمه شده است.

در این تکنیک به‌طور کلی با استفاده از شش سبک فکری، موضوع یا مسئله مورد نظر، بررسی می‌شود. برای هریک از شش سبک فکری نیز یک کلاه با رنگی مخصوص در نظر گرفته شده است. در واقع رنگ کلاه‌ها نمایان‌گر طرز تفکر و نگرش افراد می‌باشد.

ادوارد دوبونو

دوبونو با ارائه تکنیک شش کلاه تفکر، سعی می‌كند به‌كسانی كه دورهم جمع می‌شوند، بياموزد كه تک‌بعدی فکر نکنند. به تفكر خود وسعت دهند و آنگاه به راه‌های خلاق بينديشند. در نهایت با یک هماهنگی مدبرانه نتايج را طبقه‌بندی كرده و در تصميم‌گيری و حل مسائل از آن استفاده كنند.

در این تکنیک افراد با گذاشتن هر یک از کلاه‌ها بر سرشان، سبک فکری‌شان را براساس رنگ کلاه‌شان تغییر می‌دهند. در واقع این افراد سعی می‌کنند نقش بازی کنند. یکی از مهمترین موانع تفکر در زمینه‌های مختلف، عملکرد تدافعی ما است. ما با گذاشتن هریک از کلاه‌ها بر سرمان، این فرصت را به خودمان می‌دهیم تا بدون تعصب و پیش‌داوری، در نقش خصوصیات فردی آن کلاه، درباره موضوعات مختلف فکر کنیم و حرف بزنیم.

حالا به خصوصیات هریک از کلاه‌ها می‌پردازیم:  

 

تمرین:

برای درک بهتر این تکنیک و تجربه عملی آن می‌توانید موضوعی را تعیین کنید. سپس براساس خصوصیات فکری هریک از کلاه‌های رنگی در مورد موضوع فکر کنید و تفکرات خود را بنویسید. در نهایت با استفاده از تفکرات کلاه آبی افکار سایر کلاه‌ها را جمع‌بندی کنید.

این تمرین را می‌توانید به صورت یک بازی شاد و سرگرم کننده با کودکان هم انجام دهید. برای این منظور لازم است ابتدا شخصیت هریک از کلاه‌ها را برای کودکان توضیح دهید. سپس کلاه‌های رنگی را در اختیار کودکان قرار دهید تا بر سرشان بگذارند. در نهایت از آن‌ها بخواهید تا به نوبت براساس نوع تفکر کلاهی که بر سر دارند، نظر و تفکرشان در مورد موضوع یا مسئله مورد بحث را بیان کنند.

تجربه‌تان را به اشتراک بگذارید!

اگر تمرین بالا را انجام دادید، از طریق فرم زیر (سامانه نظر بدهید) تجربه‌تان را با من و دیگران به اشتراک بگذارید. همچنین اگر در مورد تکنیک شش کلاه تفکر سوالی هم داشتید می‌توانید آن را هم در همین فرم بنویسید تا پاسخ داده شود.

در ضمن سایر تکنیک‌های خلاقیت را می‌توانید از طریق این لینک مطالعه کنید.

مطالب مرتبط

۱۲ نظر

  1. بهاره عباسی

    سلام.
    ممنون از مطالب مفیدتان.
    چه موضوعاتی را به عنوان تمرین میتوانیم انتخاب کنیم؟
    ممنون میشم راهنماییم کنید.

    پاسخ
    1. رسول امید
      رسول امید

      سلام خانم عباسی،
      سپاس از لطف شما.
      برای ارتقاء مهارت خلاقیت تمرین‌های زیادی وجود داره. یکی از کاربردی‌ترین اونها انجام فعالیتها و کارهای روزمره با دست غیرمسلطه (اگر راست دست هستید با دست چپ و بالعکس). از جمله این کارها با دست غیرمسلط تمرین نوشتن و نقاشی کردن با دست غیرمسلط هستش.
      همونطور که گفتم تعداد تمرینها زیاده، قسمتی از اونها رو می‌تونید در کتاب «خلاقیت در عمل» (که در همین سایت هم عرض شده) ببینید. همینطور در اکانتهای اینستاگرام @moalemekhalagh و @omidcreativity هم می‌تونید تمرینهای خلاقیت و سایر مطالب مرتبط با خلاقیت رو دنبال کنید.
      اگر باز سوالی بود در خدمتم.

      پاسخ
  2. مریا

    سلام، تشکر از به اشتراک گذاری تکنیک ها🙏🙏🙏
    شما منبع علمی تکنیک شش کلاه تفکر را می شناسید؟

    پاسخ
    1. رسول امید
      رسول امید

      سلام خانم محمدی، ممنون
      مبدع تکنیک شش کلاه تفکر آقای ادوارد دوبونو است و کتابی با همین عنوان هم دارد که توسط آذین ایزدی‌فر به فارسی ترجمه شده و انتشارات پیک بهار آن را چاپ کرده است.

      پاسخ
  3. محمد

    با سلام
    وقت بخیر، مطالب ارائه شده بسیار کاربردی و سودمند بود. همچنین کمال تشکر و قدر دانی را از جنابعالی دارم.

    پاسخ

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *