تکنیک طوفان فکری

تکنیک طوفان فکری

تکنیک طوفان فکری یا تکنیک بارش فکری (brainstorming) را برای نخستین بار دکتر الکس آزبورن (Alex Faickney Osborn) ابداع کرد. این تکنیک را به اسامی مختلف مانند بارش افکار، طوفان فکری، توفان ذهنی و … نیز می‌نامند.

تکنیک بارش فکری یکی از معروف‌ترین تکنیک‌های خلاقیت است و به عنوان یک تکنیک گروهی شناخته می‌شود. در این تکنیک تعداد مطلوب شرکت‌کنندگان نباید خیلی کم باشد، به طوری که افراد انگیزه لازم برای ارائه ایده نداشته باشند. همچنین تعداد نباید خیلی زیاد باشد که کنترل جلسه از دست مدیر جلسه خارج شود و از طرف دیگر برخی فرصت ارائه ایده پیدا نکنند. تعداد مطلوب شرکت‌کنندگان می‌تواند 6 تا 12 نفر باشد.

در این تکنیک شرکت‌کنندگان طی جلسه‌ای در مورد یک مسئله یا مشکل به صورت گردشی ایده‌های فی‌البداهه خود را بیان می‌کنند. جلسه توسط یک سرپرست که وظیف تسهیلگری دارد، مدیریت می‌شود. همچنین یک نفر هم به عنوان منشی جلسه، نظرات ارائه شده توسط حضار را روی تخته یا کاغذ یادداشت می‌کند.

تکنیک طوفان فکری یکی از سریع‌ترین روش‌ها برای آزادسازی تفکر خلاق افراد است. در این روش حتی در مواردی افراد برونگرا و کم‌حرف ایده‌های باورنکردنی ارائه می‌دهند که در حل مسائل بسیار راهگشا و موثر هستند. 

طوفان فکری

تکنیک طوفان فکری دارای دو مرحله مجزا است:​

1. مرحله تولید ایده:

در این مرحله از تکنیک مهارت ایده‌پردازی و تفکر خلاق حضار اهمیت دارد. هدف از این مرحله تولید تعداد زیادی ایده است که توسط شرکت‌کنندگان به نوبت ارائه می‌شود. در این مرحله تمام سعی روی کمیت ایده‌هاست. هرچه تعداد ایده‌های ارائه شده توسط شرکت‌کنندگان بیشتر باشد، امکان اینکه در بین آن‌ها ایده‌های ناب و ارزشمند وجود داشته باشد، بیشتر می‌شود. با توجه به اینکه این تکنیک گروهی است، شرکت‌کنندگان برای ارائه ایده‌های هرچه بیشتر انگیزه مضاعف پیدا می‌کنند. به همین دلیل هم به این تکنیک، تکنیک طوفان فکری گفته می‌شود.

در مرحله تولید ایده قوانینی وجود دارد که باید توسط همه شرکت‌کنندگان رعایت شود. بنابراین تسهیلگر قبل از شروع جلسه بارش فکری در مورد قوانین تولید ایده به شرکت‌کنندگان توضیح می‌دهد. این قوانین عبارتند از:

در این مرحله هیچ فکر و ایده‌ای نباید مورد قضاوت، ارزیابی و انتقاد قرار گیرد.

هر چه ایده‌ها دور از ذهن، بکر و جسورانه باشند، بهتر است.

در این مرحله تاکید روی کمیت ایده‌ها است. بنابراین هر چه تعداد ایده‌ها بیشتر باشد بهتر است.

تا زمانی که افراد شرکت‌کننده ایده ارائه می‌دهند، جلسه بارش افکار ادامه پیدا می‌کند.

برای برنامه‌ریزی دقیق‌تر لازم است در ابتدا کار بازه زمانی مشخصی را برای جلسه طوفان فکری مشخص کرد. وقتی بازه زمانی معینی تعیین می‌شود، افراد شرکت کننده در جلسه، سریع‌تر تمرکز کرده و ایده‌های بهتر و بیشتری مطرح می‌کنند. زمان مناسب می‌تواند ۱۵ تا ۴۵ دقیقه باشد.  

2. مرحله ارزیابی ایده:

در این مرحله از تکنیک طوفان فکری، ایده‌ها مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. بنابراین در این مرحله بیشتر تفکر منطقی به کار می‌آید. در صورتی که در مرحله قبل یعنی تولید ایده، بیشتر تفکر خلاق و مهارت ایده‌پردازی حرف اول را می‌زد. 

در مرحله ارزیابی برخی از ایده‌ها که اهمیت زیادی ندارند، حذف می‌شوند. همچنین تعدادی  از آن‌ها با هم ترکیب می‌شوند و ایده‌های جدید و کامل‌تری را به‌وجود می‌آورند. در نهایت نیز حضار، ایده یا ایده‌های برتر را انتخاب می‌کنند و برای حل مسئله یا موضوع مورد بحث استفاده می‌کنند.

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *